Brzeg Dolny - www.brzegdolny.pl Brzeg Dolny - www.brzegdolny.pl
e-mail | Kino | Park Miejski | Poczta | Linki | Przetargi | Foto | PKP | Dane teleadresowe | Kontakt
Brzeg Dolny
Strona główna
Gmina Brzeg Dolny
Partnerstwo miast
Historia Brzegu Dolnego
Honorowi Obywatele
Kultura
Wypoczynek i rekreacja
Przemysł
Oferta dla inwestorów
Projekty UE
Służba zdrowia
Pomoc społeczna
Oświata
Telewizja Miejska TvBD
TvBD ARCHIWUM
Plan miasta
Nasza Policja
Organizacje Pozarządowe
Galeria zdjęć
 
 

Poczta

Komunikator SISMS

ARAW

Portal w Twoim telefonie

Dziennik Dolnośląski






Profesjonalne bezpłatne statystyki www

» Historia Brzegu Dolnego

Historia w pigułce | Kalendarium | Herb miasta | Sołectwa | Kaplica Św. Jadwigi |
Park i pałac w Brzegu Dolnym
Gmina podzielona jest na 13 sołectw: Bukowice, Godzięcin, Grodzanów, Jodłowice, Naborów, Pogalewo Małe, Pogalewo Wielkie, Pysząca, Radecz, Stary Dwór, Wały, Żerków, Żerkówek.


Bukowice (1301 r.)
Bukowice (niem. Pathendorf) to wieś położona wśród lasów w odległości 6 km na pn.-wsch. od Brzegu Dolnego. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1301 roku. Na początku XIV wieku należała jak większość wsi gminy Brzeg Dolny do księcia głogowskiego Henryka III, po roku 1309 stała się własnością zakonu klarysek z Głogowa. W roku 1754 wieś należała do rodu Kocktitzów z pobliskiego Żerkowa. W odległości 1 km od wsi na pn.-wsch. archeolodzy odkryli cmentarzysko z epoki brązu (sprzed ok. 3 tys. lat). Na terenie wsi znajduje się zabytkowy cmentarz na którym zachowały się płyty nagrobne z XVII wieku. Można tu również zobaczyć dwa ponad 400-letnie dęby szypułkowe, których obwód pnia przekracza 6 m.

Godzięcin (1301 r.)
Wieś Godzięcin (niem. Tirgarte, Tiregarten) wzmiankowana jest w dokumentach historycznych już na początku XIV wieku. Jest zbudowana jako tzw. "ulicówka" na polanie wśród lasów w odległości 7,5 km na pn.-wsch. od Brzegu Dolnego. Obszar sołectwa zajmuje 1622,07 ha co stanowi ok. 17% powierzchni gminy Brzeg Dolny. Godzięcin jest największą wsią gminy. Najważniejszym zabytkiem sołectwa jest kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Jego początki sięgają 1583 roku i został wykonany metodą szachulcową w stylu renesansowym. Budowniczymi byli ewangelicy, którzy mieli tu swoją świątynię od 1540 r. do zakończenia wojny trzydziestoletniej (1618 - 1648). Obok kościoła znajduje się drewniana dzwonnica z 1877 r. We wsi istniał pałac pochodzący z połowy XVIII w., przebudowany na przełomie XIX i XX w. Podczas remontu w latach 1981 - 1985 zatracił cechy stylowe. Obecnie znajduje się w nim Dom Dziecka. Warty zwiedzenia jest park przypałacowy w stylu angielskim o pow. około 15 ha wraz z grobowcem rodzinnym dawnych właścicieli wsi. W pobliżu wsi znajduje się przeciwpożarowa wieża obserwacyjna z 1935 r. o wysokości 33 m. W Godzięcinie przed dwudziestoma laty prężnie działał zespół folklorystyczny "Kądziołeczki", który był w przeszłości nierozdzielnie związany z życiem wsi.

Grodzanów (1202 r.)
Pierwsze wzmianki o Grodzanowie (niem. Grodanou, Grozanovo, Grossanow) pochodzą z roku 1202 r. Wieś położona jest w odległości 10 km na zach. od Brzegu Dolnego, na wys. 112 - 125 m n.p.m. w sąsiedztwie Odry. Podczas wykopalisk archeologicznych odkryto osadę łużycką z epoki brązu (datowaną na okres 1200 - 650 lat p.n.e.) oraz grodzisko średniowieczne (datowane na okres 570 - 1200 n.e.) Wieś należała do książąt wrocławskich, a później do lubiąskiego klasztoru cystersów. Obszar sołectwa zajmuje 507,8055 ha co stanowi 5,4% powierzchni gminy Brzeg Dolny. Do zabytków zaliczyć można kapliczkę słupową z pocz. XX wieku, murowaną zwieńczoną żelaznym krzyżem oraz krzyż drewniany wystawiony po 1945 r. na skrzyżowaniu dróg. We wsi znajduje się również kilka zabytkowych zagród.

Jodłowice (1313 r.)
Jodłowice to wieś położona na skraju Wysoczyźny Rościsławickiej w otoczeniu pól i lasów w odległości 5,5 km na pn.-wsch. od Brzegu Dolnego. Pierwsze historyczne wzmianki o osadzie (niem. Tannewald - nazwa oznacza las jodłowy) pochodzą z roku 1313. Wieś z rąk prywatnych dostała się we władanie cystersów z Lubiąża. W latach 1920 - 1923 w okolicy wsi istniała kopalnia torfu opałowego. Wieś ma charakter wsi widlicy. Najważniejszym zabytkiem jest kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z 1783 r. We wsi znajdują się także wyremontowana świetlica wiejska oraz zabytkowe budynki mieszkalne m.in. dawny młyn, remiza strażacka oraz dom z początków XX w. zbudowany metodą muru pruskiego i budynek dawnego zajazdu z XIX w. Warty zobaczenia jest granitowy krzyż pokutny w lesie na poboczu drogi ok. 350 m na pd.-wsch. od drogi do Rościsławic. W pobliżu sołectwa znajduje się rezerwat przyrody o pow. 9,36 ha utworzony w 1958 r. dla ochrony starodrzewia lasu mieszanego z jodłą pospolitą. Przy wsch. granicy rezerwatu leży głaz narzutowy tzw. "kamień Roemera" wystający 2 m nad ziemią, mający 13,4 m obwodu. Został on poświęcony profesorowi Uniwersytetu Wrocławskiego, wybitnemu geologowi i paleontologowi Ferdinandowi Roemerowi. Do połowy lat dziewięćdziesiątych kamień posiadał metalową tabliczkę informacyjną. Na obszarze sołectwa znajduje się stacja uzdatniania wody.

Naborów (1300 r.)
Wieś Naborów (niem. Neudorf) o zachowanym starym słowiańskim układzie owalnicy położona jest w Dolinie Odry w odległości 6 km na zach. od Brzegu Dolnego. Pierwsza wzmianka w dokumentach historycznych pochodzi z roku 1300. Układ przestrzenny miejscowości jest charakterystyczny dla terenów nizinnych i równinnych. Budynki jedno- i dwurodzinne, murowane oraz osiedle popegeerowskie. Najważniejszym zabytkiem jest kościół pw. św. Anny pochodzący z XV wieku. Do zespołu kościelnego należą również dzwonnica (I poł. XIX w.), mur z bramą (I poł. XIX w.) oraz cmentarz przykościelny. Na obszarze sołectwa znajduje się stacja uzdatniania wody.

Pogalewo Wielkie (1259 r.)
Wieś położona w Dolinie Odry w oddaleniu 7,5 km na zach. od Brzegu Dolnego, na wys. 105 - 117 m n.p.m. Osada założona w 1259 r. przez księcia głogowskiego Henryka III na prawie niemieckim (niem. Gross Pogel). W okolicy wsi projektowany jest rezerwat przyrody o powierzchni około 12 ha, obejmujący stromą krawędź Wysoczyzny Rościsławickiej opadającej ku dolinie Odry. Celem jego utworzenia jest ochrona lasu nadodrzańskiego z bogatym runem kokoryczowym oraz źródlisk położonych na malowniczej skarpie (wypływające z nich strumienie mają charakter poników - znikają pod powierzchnią, by pojawić się w innym miejscu). Drzewostan rezerwatu to jesiony, olchy, wiązy, dęby, graby, niektóre o charakterze pomnikowym.

Pogalewo Małe (1248 r.)
Wieś położona w oddaleniu 6 km na zach. od Brzegu Dolnego, na wys. 105 - 117 m n.p.m. W 1248 roku wymieniono ją jako własność klasztoru cystersów w Lubiążu (niem. Klein Pogel). We wsi warty zobaczenia zespół podworski typu krajobrazowego wraz z 4,5 ha parkiem z fragmentem naturalnego lasu łęgowego. Park założony ok. 1850 r. W jego granicach zachowana ciekawa kompozycją roślinna, z wieloma okazami pomnikowych dębów szypułkowych oraz cennym starodrzewem gatunków rodzimych i aklimatyzowanych, ciekawym ukształtowaniem terenu ze średniowiecznym grodziskiem, rozległą polaną oraz systemem wodnym z dwoma stawami. Przy drodze prowadzącej przez wieś stoi odrestaurowany w 2004 roku barokowy postument św. Nepomucena z 1725 r. W pobliżu zabudowania folwarczne.

Pysząca (1425 r.)
Wieś położona w Dolinie Odry w oddaleniu 3 km na zach. od Brzegu Dolnego, na wys. 112 - 119 m n.p.m. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1425 roku (niem. Schanzberg), kiedy to należała do biskupstwa wrocławskiego. Archeolodzy na terenie wsi odkryli ślady osadnictwa od neolitu aż po wczesne średniowiecze.

Radecz (1301 r.)
Wieś Radecz położona wśród lasów Wysoczyzny Rościsławickiej w oddaleniu 3 km na pd. od Brzegu Dolnego, na wys. 132 - 147 m n.p.m. Pierwsza wzmianka źródłowa na temat miejscowości pojawiła się w 1301 roku (niem. Siffridi Villa oraz Siversdorf). W 1308 r. wieś należała do rycerza Merbota von Haugwitz, w 1350 roku do klasztoru lubiąskiego, w 1774 roku do zakonu jezuitów, a od 1800 roku do właścicieli Brzegu Dolnego. Radecz to tak zwana wieś ulicówka, z typowym zagrodowym układem zabudowy. Zabudowania usytuowane są wzdłuż ulic, które przebiegają przez miejscowość. Budynki jedno- lub dwurodzinne, murowane. Zabudowa wsi pochodzi przeważnie z 2 połowy XIX wieku oraz z początku XX wieku, na działkach o typowym układzie domu mieszkalnego, budynku gospodarczego i ogródka przydomowego. Najważniejszym zabytkiem sołectwa jest neogotycki kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z 1891 r. murowany z cegły licówki, oskarpowany, jednonawowy z trójbocznie zakończonym węższym i niższym prezbiterium i kwadratową wieżą. Obecnie za centrum miejscowości uważana jest okolica gdzie usytuowana jest świetlica wiejska. W pobliżu wsi znajdują się ciekawe kompleksy leśne, które mogą pełnić rolę parku z dominującą funkcją rekreacyjną.

Stary Dwór (1320 r.)
Wieś ulicówka położona w Dolinie Odry wzdłuż Jodłowickiego Potoku w odległości 5 km na wsch. od Brzegu Dolnego, na wys. 110 - 113 m n.p.m. Założona na terenach należących do klasztoru cystersów w Lubiążu. Miejscowość została założona na obszarach dawnego kompleksu leśnego, obejmującego tereny rozciągające się między Urazem i Kręskiem. W odróżnieniu od sąsiadujących miejscowości (Jodłowice, Wały), w Starym Dworze nie stwierdzono, jak dotychczas, znalezisk archeologicznych mogących powiększyć zasób wiedzy o dziejach miejscowości. Pierwsza informacja o Starym Dworze (niem. Althof) pochodzi z 1320 roku i to właściwie stanowi dla badaczy podstawę do określenia początków miejscowości. Zabudowa wsi pochodzi przeważnie z 2 połowy XIX wieku oraz z początku XX wieku. Do zabytków i pamiątek historycznych zaliczyć można kapliczkę p.w. św. Wojciecha z XX w. W Starym Dworze funkcjonuje niedawno utworzone Koło Gospodyń Wiejskich „Jodłóweczki” do którego należą mieszkańcy trzech wsi: Jodłowice, Wały, Stary Dwór. W centrum wsi powstała świetlica wiejska.

Wały (1301r.)
Wały to wieś "ulicówka" położona w przy Odrze 3 km na wsch. od Brzegu Dolnego, na wys. 109 - 120 m n.p.m. Po raz pierwszy wymieniona w roku 1301 jako własność księcia Henryka III Głogowskiego (niem. Reichenwald). We wsi znajdują się pozostałości grodziska średniowiecznego typu stożkowego otoczonego fosą. W latach pięćdziesiątych wybudowano stopień wodny wraz z elektrownią wodną i jazem. Nad Odrą mieści się Ośrodek Wypoczynkowo-Rekreacyjny z zapleczem i przystanią żeglarską - dobre miejsce na sobotnio-niedzielny wypoczynek. Przy drodze prowadzącej przez wieś znajduje się zabytkowy krzyż oraz pozostałości dawnego cmentarza z początku XIX w. Na Odrze w okolicach Wałów projektowany jest zespół krajobrazowy o powierzchni ok. 100 ha obejmujący zalew rzeki w okolicach wsi wraz z przylegającymi do niej gliniankami. Do najcenniejszych walorów przyrodniczych tego terenu należą stanowiska różnych gatunków ryb oraz ptaków wodno-błotnych.

Żerków (1304 r.)
Wieś położona na Wysoczyźnie Rościsławickiej oddalona 4,5 km od Brzegu Dolnego, na wys. 128 - 140 m n.p.m. Najstarsza wzmianka o osadzie pochodzi z dokumentu 1304 r. jako własność cystersów z Lubiąża (niem. Gross Sirchaw). Nad wsią góruje barokowy pałac z 1791 r. - dawna siedziba rodu Kockritzów i Haugwitzów - dziś własność prywatna. Wokół pałacu znajduje się również okazały park założony w początkach XIX wieku o powierzchni 4 hektarów oraz zabudowania folwarczne.

Żerkówek (1308 r.)
Wieś położona na Wysoczyźnie Rościsławickiej oddalona 3,5 km od Brzegu Dolnego, na wys. 135 - 145 m n.p.m. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1308 r. z dokumentu księcia Henryka III Głogowskiego (niem. Allod Sirchaw). Należała wówczas do rodu Haugwitzów. W pobliżu wsi znajdują się pozostałości średniowiecznego grodziska otoczonego fosą.

^na górę strony

© 2005 Serwis www.brzegdolny.pl jest oficjalnym Serwisem Urzędu Miejskiego Brzegu Dolnego.